dieta dash nadciśnienie
Dietoterapia

Otyłość brzuszna a nadciśnienie tętnicze

Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) nadciśnienie tętnicze jest w dalszym ciągu pierwszą przyczyną przedwczesnych zgonów na świecie. Nadciśnienie tętnicze wpływa na rozwój chorób układu krążenia takich jak zawał serca, udar, czy choroba tętnic obwodowych. Nieleczone nadciśnienie powoduje także niewydolność nerek. Z roku na rok obniża się wiek zachorowalności a także zwiększa liczba chorych. Otyłość brzuszna a nadciśnienie tętnicze to wstęp do obszernego cyklu artykułów dotyczących tej choroby oraz niefarmakologicznych metod jej leczenia. Dzisiejszy post w całości został poświęcony najistotniejszemu czynnikowi leczenia niefarmakologicznego nadciśnienia tętniczego, czyli redukcji masy ciała.

Ten artykuł jeśli dla Ciebie jeśli szukasz informacji o:

  • czym jest nadciśnienie tętnicze i jaki ma wpływ na rozwój chorób sercowo – naczyniowych;
  • dlaczego tkanka tłuszczowa wpływa na nadciśnienie tętnicze;
  • w jakim stopniu redukcja masy ciała obniża ciśnienie tętnicze;
  • czym jest otyłość brzuszna i jak sprawdzić, czy ten problem mnie dotyczy;
  • diecie DASH, która wspomaga proces leczenia nadciśnienia tętniczego oraz redukcji masy ciała.

Co to jest nadciśnienie tętnicze i jaki ma związek z tkanką tłuszczową?

Jest to choroba układu krążenia, która charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem krwi. Nadciśnienie tętnicze bywa przyczyną takich chorób jak przewlekła niewydolność nerek oraz towarzyszy innym chorobom, najczęściej zaburzeniom endokrynologicznym i metabolicznym. O rozpoznaniu choroby mówimy wtedy, kiedy podczas dwóch odrębnych wizyt lekarskich ciśnienie skurczowe (górne) jest równe lub wyższe niż 140 mm Hg, zaś rozkurczowe (dolne) jest równe lub wyższe niż 90 mm Hg.

Nadciśnienie tętnicze jest czynnikiem ryzyka chorób sercowo – naczyniowych takich jak choroba niedokrwienna serca, przewlekła niewydolność serca, czy zawał. U większości pacjentów z nadciśnieniem tętniczym występują współistniejące czynniki rzutujące na ryzyko chorób sercowo – naczyniowych, jednym z nich otyłość brzuszna. Zgromadzona tkanka tłuszczowa wydziela angiotensynę, która powoduje wzrost ciśnienia tętniczego krwi a także zmniejsza wrażliwość tkanek na insulinę. W konsekwencji dochodzi do rozwoju chorób metabolicznych, czyli insulinooporności, cukrzycy typu 2 a także dyslipidemii.

Pamiętacie mój artykuł cholesterol w normie? Przedstawiłam w nim tabelę SCORE, na podstawie której można określić ryzyko wystąpienia chorób sercowo – naczyniowych. Oprócz wartości cholesterolu we krwi istotnym czynnikiem jest wysokość ciśnienia tętniczego, wiek, płeć oraz palenie tytoniu. Jednak ryzyko rozwoju chorób sercowo – naczyniowych jest zdecydowanie wyższe jeśli dochodzi otyłość brzuszna. Poniższa tabela określa także procentowo ryzyko zgonu sercowego w ciągu najbliższych 10 lat.

Źródło: http://www.ikard.pl/karta-ryzyka-score.html

Jak czytać tabelę SCORE?

Analiza przypadku.

Mężczyzna w wieku 60 lat, który prowadzi mało aktywny tryb życia, nałogowo pali tytoń od wielu lat zaś jego dieta opiera się na daniach instant i słodyczach. Spożywa głównie dania mięsne, tłuste i smażone. Zmaga się z otyłością brzuszną, jego stężenie cholesterolu we krwi wynosi 270 mmol/l. Od kilku lat leczy się na nadciśnienie tętnicze, ale często zapomina o leku lub nie przyjmuje odpowiedniej dawki. Najczęściej jego ciśnienie skurczowe waha się w przedziale 140-160 mm Hg.
Zgodnie z tabelą SCORE ryzyko śmierci tego mężczyzny w najbliższych 10 latach wynosi aż 20%. Jednak biorąc pod uwagę siedzący tryb życia, ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych oraz otyłość to ryzyko może być o kilka procent wyższe.

Nie bez podstawy wybrałam przykład mężczyzny, ponieważ jak sami zresztą możecie zobaczyć, to płeć męska jest w grupie wyższego ryzyka. Gdyby w mojej analizie przypadku zamienić tylko płeć na żeńską, zostawiając wszystkie inne warunki, ryzyko wynosiłoby 8%.

Dlaczego warto schudnąć?

Postępowanie terapeutyczne nadciśnienia tętniczego opiera się w większości przypadków na farmakologii w połączeniu z modyfikacją stylu życia. Napisałam, że w większości przypadków, ponieważ przy nadciśnieniu I stopnia najpierw podejmowana jest próba modyfikacji stylu życia a w szczególności zmniejszeniu masy ciała. Nadciśnienie tętnicze I stopnia określa się przy wartościach ciśnienia skurczowego 140 – 159 mm Hg i rozkurczowego 90 – 99 mm Hg. Pamiętajcie jednak, że decyzję o włączeniu bądź wyłączeniu farmakologii zawsze podejmuje lekarz. Może się jednak okazać, że pomimo nadciśnienia I stopnia lekarz zaleci leczenie farmakologiczne. Podyktowane jest to takimi warunkami jak wiek, płeć, a także inne choroby współistniejące.

Niemniej jednak modyfikacja stylu życia stawiana jest na równi z leczeniem farmakologii nadciśnienia tętniczego. Te dwa czynniki wraz z masą ciała pacjenta są od siebie zależne. Oznacza to, że jeśli nie zmienimy naszych nawyków żywieniowych a masa ciała będzie się zwiększać, zwiększać się będzie również dawka leku. Niestety ryzyko chorób sercowo – naczyniowych również. Ta zależność na szczęście działa także w drugą stronę. Zmieniając nawyki żywieniowe na zdrowsze, wprowadzenie aktywności fizycznej oraz redukcja masy ciała daje duże prawdopodobieństwo zmniejszenia również dawki leku. Redukcja masy ciała bezpośrednio przekłada się na zmniejszenie nadciśnienia tętniczego krwi.

  • Szacuje się, że redukcja masy ciała o 5 kg skutkuje zmniejszeniem ciśnienia skurczowego o 4,4 mm Hg a rozkurczowego o 3,6 mm Hg.
  • Natomiast redukcja masy ciała o 10 kg skutkuje zmniejszeniem ciśnienia skurczowego o 20 mm Hg i rozkurczowego o 10 mm Hg.

Badanie Framingham wykazało, że

redukcja masy ciała o co najmniej 6,8 kg u 623 otyłych osób obniżyło ryzyko nadciśnienia tętniczego aż o 21-29%. Co więcej, zmniejszyło się również ryzyko chorób metabolicznych, takich jak insulinooporność, cukrzyca typu 2, czy dyslipidemia.

Modyfikacja stylu życia opiera się przede wszystkim na unormowaniu masy ciała, a także ograniczeniu spożywania soli i spożywania alkoholu. Istotnym elementem jest zaprzestanie palenia tytoniu oraz wprowadzenie aktywności fizycznej.

Otyłość brzuszna, czyli dokładnie jaka?

Jest to nadmiar tkanki tłuszczowej, która przede wszystkim zlokalizowana jest na brzuchu. Można to sprawdzić za pomocą wskaźnika WHR:

WHR = obwód pasa / obwód bioder

Otyłość brzuszna występuje:

  • u mężczyzn z wynikiem WHR powyżej 1
  • u kobiet z wynikiem WHR powyżej 0,8

Dietoterapia nadciśnienia tętniczego, czyli dieta DASH.

Dieta DASH, rekomendowana jest Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego a także Polskie Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia. Polecana jest również przez liczne europejskie jak również amerykańskie stowarzyszenia i towarzystwa. Dieta DASH obniża ciśnienie krwi u osób chorych o 11,6 mm Hg (skurczowe) i 5,3 mm Hg (rozkurczowe). U osób zdrowych, a także u osób w grupie ryzyka obniża ciśnienie o 3,5 mm Hg (skurczowe) i 2,1 mm Hg (rozkurczowe).

Dieta DASH polecana jest także u osób z dyslipidemią, insulinoopornością a także kobietom zmagającym się z PCOS. Analiza 16 badań wykazała, że stosowanie diety DASH przez co najmniej 16 tygodni:

  • obniża stężenie insuliny na czczo
  • zwiększa redukcję tkanki tłuszczowej wisceralnej (brzusznej) niż tradycyjna dieta kontrolna
  • obniża stężenie cholesterolu, trójglicerydów oraz cholesterolu LDL
  • obniża poziom homocysteiny (czynnik ryzyka miażdżycy).

Założenia diety DASH.

Podstawowe zalecenia diety DASH opierają się na zwiększeniu spożycia warzyw oraz produktów pochodzenia roślinnego a unikaniu tłuszczów zwierzęcych. Zaleca się spożywanie produktów pełnoziarnistych, chudego mięsa i ryb oraz niskotłuszczowych produktów mlecznych. W ograniczonej ilości zaleca się także spożywanie orzechów i pestek. Dieta DASH obfituje w potas, magnez, wapń, białko oraz błonnik pokarmowy.

Główne założenia diety DASH:

  • bogata w warzywa (min. 5 – 6 porcji dziennie) i owoce (2 – 3 porcje dziennie) – warto sięgać po warzywa o dużej zawartości potasu
  • niskotłuszczowe produkty mleczne – mleko o zawartości tłuszczu mniej niż 2%, chudy twaróg, jogurty naturalne, kefiry
  • pełnoziarniste produkty zbożowe – grube kasze (gryczana, bulgur), brązowy ryż, pełnoziarnisty makaron
  • rośliny strączkowe jako główne źródło białka, czyli soczewica, ciecierzyca, fasola, groch
  • chude ryby oraz drób – w diecie DASH nie ma miejsca na tłuste karkówki, smażony schab, czy boczek
  • orzechy i pestki – forma przekąski lub dodatku do dania
  • ograniczenie soli – maksymalnie 5 gramów soli kuchennej na dzień
  • całkowita eliminacja: dań typu instant, czy fast food, słodyczy, mięsa czerwonego, słodkich napojów i słodzonych soków, żywności przetworzonej.

Podsumowanie.

Nadciśnienie tętnicze rozpoznajemy, gdy wartości są równe lub wyższe 140 mm HG (skurczowe) i 90 mm Hg (rozkurczowe). Postępowanie terapeutyczne jest prowadzone dwutorowo: poprzez farmakologię oraz modyfikację stylu życia. Do modyfikacji stylu życia zaliczamy dietoterapię, która opiera się na założeniach diety DASH. W przypadku otyłości brzusznej niezbędna jest też redukcja masy ciała. Inne elementy modyfikacji stylu życia to wprowadzenie aktywności fizycznej, zaprzestanie palenia tytoniu, ograniczenie soli kuchennej i alkoholu.

Kolejne artykuły dotyczyć będą tematom związanych z nadciśnieniem a przede wszystkim z elementami zmiany stylu życia. Najbliższe planowane tematy to:

  • rola kwasów tłuszczowych w leczeniu nadciśnienia tętniczego
  • sól kuchenna a nadciśnienie, czyli ile tak naprawdę tej soli można spożywać – z pewnością pojawią się moje przykłady i pomysły jak tę sól zastąpić, żeby danie było smaczne i pożywne
  • potas a nadciśnienie tętnicze – czy warto suplementować, pojawią się też infografiki, w jakich produktach go najwięcej a przy okazji obalę mit pomidora
  • przykładowy jadłospis oparty o założenia diety DASH

To już wkrótce, ale z pewnością mogę napisać, że czerwiec to miesiąc, w którym nadciśnienie tętnicze to temat numer 1. Serdecznie zapraszam a jeśli chcesz być na bieżąco – zapisz się na mój newsletter. Zero spamu, same fakty 🙂

Bibliografia:
  • Choroby serca i naczyń 2016. M. Gibała, G. J. Jankowski: Znaczenie diety w prewencji oraz wyrównaniu nadciśnienia tętniczego.
  • Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego. Nadciśnienie tętnicze w praktyce, 2019: Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym – 2019 rok.
  • Instytut Żywności i Żywienia. M. Jarosz, W. Respondek: Nadciśnienie tętnicze, porady lekarzy i dietetyków. Wyd. PZWL.
  • D. Włodarek, E. Lange, L. Kozłowska, D. Głąbska: Dietoterapia. Wyd. PZWL.
  • L. Sobotka: Podstawy żywienia klinicznego, edycja czwarta. Wyd. Scientifica.
  • L. Ostrowska, K. Orywal, E. Stefańska: Diagnostyka laboratoryjna w dietetyce, Wydawnictwo PZWL.
  • zdjecie główne Canva.com
5 3 głosy
Article Rating
Subskrypcja
Powiadom o
guest
3 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Informacje zwrotne w linii
Zobacz wszystkie komentarze
trackback

[…] założenia diety DASH omówiłam w artykule otyłość brzuszna a nadciśnienie tętnicze, które również przedstawiam w poniższej […]

trackback

[…] Losowy artykuł Szukaj […]

trackback

[…] U osoby nałogowo palącej z nadciśnieniem tętniczym ryzyko przedwczesnego zgonu jest 3 – 5- krotnie wyższe. Łatwo to sprawdzić za pomocą tabeli SCORE, którą znajdziecie w artykule otyłość brzuszna a nadciśnienie. […]

3
0
Chciałabym wiedzieć co na ten temat myślisz, fajnie jeśli zostawisz komentarzx
()
x