gluten
Dietoterapia

Gluten – co warto wiedzieć?

W 2015 roku zostało przeprowadzone bardzo ciekawe badanie na temat glutenu, a przede wszystkim wiedzy na jego temat. W badaniu uczestniczyło 230 osób zamieszkujących Warszawę oraz jej okolice. Okazuje się, że nie wiemy czym jest gluten, gdzie się znajduje, na co dokładnie chorujemy i co jest prawdą a co mitem. Gluten – co warto wiedzieć to post, który kieruję przede wszystkim do osób, które szukają przyczyny swoich dolegliwości i objawów.

Czego dowiesz się z tego artykułu?

  • Co to jest gluten i gdzie się znajduje.
  • Nietolerancja a nadwrażliwość na gluten – jaka jest różnica.
  • Gluten a FOODMAPS.
  • Co ma wspólnego dieta bezglutenowa z innymi chorobami.
  • Gluten na etykietach.

Stan naszej wiedzy na temat glutenu.

gluten

Co to jest gluten i gdzie się znajduje.

Gluten jest kompleksem białek, które znajdują się w zarodkach ziaren pszenicy, żyta, jęczmienia i owsie oraz ich pochodnych. Produkty zbożowe stanowią podstawę naszej diety, są źródłem roślinnych białek oraz węglowodanów. Dostarczają cenne witaminy i minerały, a także błonnik pokarmowy. Dlatego też wykluczenie z codziennej diety produktów zawierających gluten bez medycznego powodu jest nie korzystne dla naszego zdrowia.

W poście o skórnej postaci celiakii pisałam o podziale żywności bezglutenowej, dla przypomnienia ściągawka poniżej:

żywność bezglutenowa podział

Nietolerancja a nadwrażliwość na gluten.

Dieta bezglutenowa kojarzona najczęściej jest z celiakią, rzadziej z chorobą Duhringa lub alergią na pszenicę. Ale to nie wszystko, ponieważ coraz więcej osób zmaga się z nadwrażliwością na gluten (NCGS). Jaka jest różnica pomiędzy tymi dolegliwościami? Poniżej grafika obrazująca podstawowe różnice.

gluten

Zarówno celiakia, alergia na pszenicę a także choroba Duhringa charakteryzują się nietolerancją na gluten. Dochodzi wówczas bowiem do wielu objawów ze strony układu pokarmowego, oddechowego a także zmian skórnych. Są to choroby, w których podstawowym elementem terapeutycznym jest dieta bezglutenowa. Mówiąc o nadwrażliwości na gluten wykluczamy w/w schorzenia, jedyny wspólny element to objawy.

Gdy lekarz wykluczył celiakię i alergię na gluten…

nie oznacza, że problemu nie ma. Jeśli po zjedzeniu produktów zawierających gluten odczuwasz bóle brzucha, biegunkę bądź zaparcia, a także bóle głowy, stawów i mięśni może to świadczyć o nadwrażliwości na gluten. Zwłaszcza jeśli te objawy ustają po wykluczeniu glutenu z diety. Spekuluje się, iż przyczyną nadwrażliwości na gluten może być używany podczas uprawy glifosat. Świadczyć może o tym fakt, iż po zjedzeniu produktów z uprawy ekologicznej nie dochodzi do w/w objawów.

Gluten to nie wszystko.

Podczas analizowania swoich objawów takich jak wzdęcia, gazy, bóle brzucha czy biegunka, należy wziąć także pod uwagę produkty zaliczane do grupy FOODMAPS. Są to słabo wchłanialne, krótkołańcuchowe węglowodany, które po przedostaniu się do jelita grubego ulegają fermentacji. Dochodzi zatem do uwalniania się dużych ilości gazów, wodoru, dwutlenku węgla i metanu. W przypadku nadwrażliwości na produkty zaliczane do grupy FOODMAPS dochodzi do tych samych objawów co przy nadwrażliwości na gluten. Produkty zbożowe o niskiej zawartości FOODMAPS to produkty zazwyczaj naturalnie bezglutenowe takie jak kukurydza, ryż czy kasza jaglana.

foodmaps
Przykłady produktów FOODMAPS

Gluten a inne choroby.

Choroby glutenozależne a także nadwrażliwość na FOODMAPS często towarzyszy innych chorobom, przede wszystkim tym na tle autoimmunologicznym. Najczęściej obserwuje się przy następujących dolegliwościach i chorobach:

  • IBS – nadwrażliwości jelita drażliwego
  • Chorobie Gravesa – Basedowa
  • Chorobie Hashimoto
  • Insulinooporności
  • Chorobie Addisona
  • RZS – reumatoidalnym zapaleniu stawów

W chorobach autoimmunologicznych układ odpornościowy atakuje zdrowe komórki, ponieważ myli je z obcymi. W ten sposób dochodzi do autoagresji i stałego stanu zapalnego w organizmie. Gluten przy nietolerancji bądź nadwrażliwości niestety nie pomaga, ponieważ “przełamuje” odpowiedź układu odpornościowego. Dochodzi wówczas do nacieków limfocytarnych na jelitach, a co za tym idzie stanu zapalnego jelit. Stąd często przy chorobach autoimmunologicznych zaleca się stosowanie diety bezglutenowej i/lub diety o niskim FOODMAPS.

Gluten na etykiecie i w ukryciu.

Niestety to nie żart. Zgodnie z przepisami prawa na etykiecie każdego produktu spożywczego powinna zostać umieszczona informacja o alergenach. Na wielu zatem etykietach znajdziemy zapis “może zawierać gluten” lub “śladowe ilości glutenu”. Wiem, że takie oznakowanie wprowadza czasem w błąd bądź rodzi wątpliwości, zwłaszcza jeśli to etykieta na produkcie naturalnie bezglutenowym. Więc o co w tym wszystkim chodzi?

Gdy na etykiecie orzechów włoskich widnieje napis “zawiera śladowe ilości glutenu”…

oznacza to, że producent używa tych samych narzędzi do wyrobu produktów zawierających gluten. To bardzo proste do wyjaśnienia, wystarczy, że dany producent wytwarza też orzeszki w pikantnej panierce, którą otrzymuje z mąki pszennej. Jeśli posługuje się tą samą maszyną do segregowania i rozdzielania porcji to istnieje prawdopodobieństwo zanieczyszczenia glutenem produktu naturalnie bezglutenowego.

Ile glutenu możemy znaleźć w takich produktach? Na szczęście są to faktycznie śladowe ilości tzn. poniżej 2 mg glutenu na 1 kg produktu. Według definicji WHO żywność bezglutenowa określa grupę produktów spożywczych, które naturalnie nie zawierają glutenu. Żywnością bezglutenową określa się również grupę produktów, z których gluten usunięto. W tym przypadku musi zostać zachowana proporcja, a mianowicie na 1 kg produktu nie może znajdować się więcej niż 20 mg glutenu.

Gluten odpowiada za prawidłową lepkość, konsystencję i elastyczność, zatem wykorzystuje się go do produkcji wielu produktów spożywczych. Warto uważać na wędliny, produkty instant, jogurty, lody a także lekarstwa. Poinformuj swojego lekarza o chorobie glutenozależnej bądź nadwrażliwości na gluten jeśli przepisuje Ci lekarstwa.

Produkty z przekreślonym kłosem.

Często spotykam się z opinią, że produkty bezglutenowe to tylko te, które na opakowaniu mają symbol przekreślonego kłosa. Otóż to nieprawda. To budzi kolejne kontrowersje i kłamstwa na temat diety bezglutenowej. Symbol ten wykorzystywany jest w celach informacyjnych i nie ma obowiązku umieszczania go na każdym produkcie, który jest bezglutenowy. Celem tego symbolu jest oznakowanie produktów, z których gluten został usunięty jak np. mąka. Jest to bardzo przydatne jeśli chcemy kupić produkt bezglutenowy jak np. pieczywo, by mieć 100% pewności, że nie znajduje się w nim alergen.

żródło: www.celiakia.pl

Podsumowanie.

Oprócz celiakii, alergii na pszenicę i choroby Duhringa wyróżniamy jeszcze nadwrażliwość na gluten. Nie występuje ona na podłożu immunologicznym, ani nie dochodzi do zaniku kosmków jelitowych. Niemniej jednak wszystkie te dolegliwości łączą te same objawy a dietoterapia opiera się na diecie bezglutenowej.

Dieta bezglutenowa opiera się na wyłączeniu ze swojego jadłospisu pszenicy, jęczmienia, żyta i owsa. Należy także uważać na produkty, które potencjalnie są bezglutenowe ale do ich produkcji został dodany gluten. Przykładami takich produktów są wędliny, ketchup a także lekarstwa.

Oprócz glutenu należy wziąć pod uwagę produkty FOODMAPS, które powodują podobne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Przynoszą ulgę zwłaszcza u osób, które pomimo przejścia na dietę bezglutenową odczuwały wzdęcia, gazy i bóle brzucha.

Produkty z przekreślonym kłosem to nie jedyne na rynku produkty bezglutenowe. Symbol ten jest informacyjny. Niemniej jednak warto czytać etykiety, ponieważ niektóre produkty mogą zawierać śladowe ilości glutenu. Zazwyczaj są to bardzo niewielkie jego ilości, ale dokładne dane nie są ujęte na etykietach.

Wdrożenie diety bezglutenowej bardzo często zalecane jest w dietoterapii chorób o podłożu immunologicznym. Dzięki temu możemy osłabić stan zapalny jelit należy jednak pamiętać, że nie zahamuje to procesu autoagresji choroby.

Bibliografia:
  • Bromatologia. Chemia. Toksykologia. Anna Wojtasik, Wojciech Daniewski, Hanna Kunachowicz: Ocena wybranych produktów spożywczych w aspekcie możliwości ich stosowania w diecie bezglutenowej.
  • Journal of Clinical Healthcare. K. Ścibor, L. Ostrowska-Nawarycz, Z. Kopański, I. Brukwicka, W. Uracz, M. Mazurek: Wiedza na temat glutenu i chorób glutenozależnych – wieloośrodkowe badania ankietowe.
  • Family Medicine & Primary Care Review. Kamil K. Hozyasz: Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG)– choroba ponownie odkryta.
  • Wybrane problemy kliniczne. Marta Stępień, Paweł Bogdański: Nadwrażliwość na gluten— fakty i kontrowersje.
0 0 głosuję
Article Rating
Subskrypcja
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne w linii
Zobacz wszystkie komentarze
0
Chciałabym wiedzieć co na ten temat myślisz, fajnie jeśli zostawisz komentarzx
()
x